Sakrament Pojednania i Pokuty

Jak jest nazywany? Nazywa się go sakramentem pokuty, ponieważ jest osobistą i sakramentalną drogą nawrócenia, skruchy, wyznania grzechów i zadośćuczynienia. Nazywa się go sakramentem nawrócenia, ponieważ urzeczywistnia w sposób sakramentalny nawrócenie do Boga, drogę powrotu do Ojca, od którego człowiek oddalił się przez grzech. Nazywa się go sakramentem przebaczenia, ponieważ przez sakramentalne rozgrzeszenie wypowiedziane słowami kapłana Bóg udziela penitentowi „przebaczenia i pokoju”. Nazywa się go sakramentem pojednania, które dokonuje się pomiędzy grzesznym penitentem a miłosiernym Ojcem. Najczęściej nazywany jest spowiedzią, ponieważ oskarżenie – spowiedź z grzechów przed kapłanem jest istotnym elementem tego sakramentu. Stwierdzenie: „byłem u spowiedzi” znaczy przystąpiłem do sakramentu pokuty.

Od grzechu do pojednania

Grzech jest przede wszystkim obrazą Boga, zerwaniem jedności z Nim. Narusza on równocześnie komunię z Kościołem. Tylko Bóg przebacza grzechy. Ponieważ Jezus jest Synem Bożym, mówi o sobie: „Syn Człowieczy ma na ziemi władzę odpuszczania grzechów” (Mk 2, 10), i wykonuje tę Boską władzę: „Odpuszczone są twoje grzechy”. Ponadto, na mocy swego Boskiego autorytetu, Jezus daje tę władzę ludziom, by ją wykonywali w Jego imieniu. Władzę odpuszczania wszystkich grzechów „w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego” mają na mocy sakramentu święceń biskupi i prezbiterzy. Udzielając sakramentu pokuty, kapłan wypełnia posługę Dobrego Pasterza, który szuka zagubionej owcy; posługę dobrego Samarytanina, który opatruje rany; Ojca, który czeka na syna marnotrawnego i przyjmuje go, gdy powraca; sprawiedliwego Sędziego, który nie ma względu na osobę i którego sąd jest sprawiedliwy, a równocześnie miłosierny. Cała skuteczność sakramentu pokuty polega na przywróceniu nam łaski Bożej i zjednoczeniu nas z Bogiem. Celem i skutkiem tego sakramentu jest więc pojednanie z Bogiem. Po spowiedzi wstępuje w penitenta pokój i pogoda sumienia wraz z wielką pociechą duchową. Sakrament pojednania przynosi prawdziwe „zmartwychwstanie duchowe”, przywraca jedność z Kościołem, naprawia zerwaną więź z najbliższym i umacnia nas duchowo.

[1] Rachunek sumienia

Przychodząc do spowiedzi trzeba zastanowić się, przypomnieć sobie i uświadomić grzechy popełnione od ostatniej spowiedzi, aby potem móc wzbudzić w sobie żal za grzechy i postanowienie poprawy. Dlatego spowiedź zawsze trzeba rozpocząć od dobrego rachunku sumienia. Sposób przeprowadzenia rachunku sumienia: Po modlitwie jest czas na przypomnienie sobie wszystkich grzechów, którymi od ostatniej spowiedzi Boga się obraziło. Chodzi przede wszystkim o grzechy ciężkie. Pomocą w tym może być gotowy rachunek sumienia, jaki znaleźć może w niejednej książeczce do nabożeństwa. W rachunku sumienia należy poznać:

 
• Liczbę i rodzaj grzechów ciężkich,
 
• Grzechy powszednie i grzechy zaniedbania,
 
• Grzechy popełnione w uczynkach, słowami oraz myślą, pragnieniem i wyobrażeniem,
 
• Grzechy popełnione przez nie zachowanie poszczególnych przykazań Bożych, kościelnych oraz zakazów i nakazów wypływających z życia społecznego,
 
• Grzechów popełnione przeciw Bogu, ale także przeciw ludziom i własnej osobie, własnemu życiu i zdrowiu,
 
• Grzechy związane z własną pracą, zawodem, urzędem czy stanowiskiem,
 
• Grzechy związane z życie małżeńskim, rodzinnym, sąsiedzkim.

Rachunek sumienia ma na celu pomóc poznać samego siebie, ocenić siebie i to w świetle Ewangelii, Chrystusowego Krzyża, przykazań Bożych, obowiązków oraz moralności chrześcijańskiej. Na rachunku sumienia trzeba mi poznać swoje zaniedbania, niedoskonałości, niewierności, niewykorzystanie czasu i okazji do dobrego, itp.

Rachunek sumienia dla dorosłych

Pytania wstępne: Jestem (np. zamężna, żonaty, matką, ojcem, rozwiedziona, rozwiedziony, osobą samotną). Moja ostatnia spowiedź była …. Czy na ostatniej spowiedzi nie zapomniałem i nie zataiłem grzechu ciężkiego? Czy odprawiłem zadaną pokutę i naprawiłem wyrządzoną krzywdę? I Przykazanie: Opuszczałem codzienną modlitwę. Przez dłuższy czas w ogóle się nie modliłem. Wątpiłem o prawdach wiary. Publicznie krytykowałem prawdy wiary. Wstydziłem się swojej wiary. Zaparłem się wiary (w jaki sposób?). Nie starałem się o pogłębienie wiedzy religijnej. Nie ufałem Bogu. Narzekałem na Pana Boga. Poddawałem się rozpaczy i zwątpieniu. Wierzyłem w zabobony, wróżby, horoskopy, uczestniczyłem w seansach spirytystycznych, uprawiałem magię. Znieważyłem osoby duchowne oraz miejsca i rzeczy poświęcone. Przeszkadzałem drugim w spełnianiu praktyk religijnych. Bardziej niż do Boga byłem przywiązany do pieniędzy, rzeczy materialnych, wygody, przyjemności, sportu, zaniedbując przez to własne życie duchowe. II Przykazanie: Wymawiałem imiona święte bez uszanowania, w żartach, gniewie. Bluźniłem przeciw Bogu i Świętym. Nie dotrzymałem przysięgi ślubu złożonego Bogu. Przysięgałem niepotrzebnie, złożyłem fałszywą przysięgę. Świętokradzko przystępowałem do sakramentów św. Przeklinałem. III Przykazanie: W niedzielę i święta nakazane z własnej winy, lenistwa, zaniedbania opuściłem Mszę św. Spóźniłem się na Mszę św. We Mszy św. nie brałem czynnego udziału. Bez koniecznej potrzeby w niedzielę i święta ciężko pracowałem, robiłem zakupy. Znieważyłem dzień święty przez pijaństwo i udział w grzesznych zabawach. Nie poświęciłem wolnego czasu rodzinie, chorym. Nie starałem się o wytworzenie religijnej atmosfery w rodzinie. Nie brałem udziału w nabożeństwach i w życiu parafialnym. IV Przykazanie: (Rodzice) Nie dbałem o moralne i religijne wychowanie moich dzieci. Nie dawałem im dobrego przykładu. Nie poświęcałem dzieciom czasu. Byłem niesprawiedliwy w karaniu. Rozpieszczałem swoje dzieci. Wtrącałem się w życie małżeńskie swoich dorosłych dzieci. (Dzieci) Rodzicom swoim nie okazywałem miłości i szacunku. Odnosiłem się do rodziców w sposób ubliżający. Nie pomagałem im, gdy byli w potrzebie. V Przykazanie: Szkodziłem sobie na zdrowiu (alkohol, tytoń, brak snu). Narażałem życie swoje i bliźnich (nietrzeźwość za kierownicą, brawura). Brałem narkotyki. Usiłowałem popełnić samobójstwo. Życzyłem śmierci. Zabiłem człowieka. Przerwałam ciążę, namawiałem do tego, współdziałałem w aborcji. Pobiłem bliźniego, okaleczyłem go, szukałem zemsty. Odmówiłem pomocy. Cieszyłem się z nieszczęść. Żywię nienawiść. Wyśmiewałem się, przezywałem. Nie upominałem błądzących. Niszczyłem przyrodę, krzywdziłem zwierzęta. VI i IX Przykazanie: Miałem upodobanie w myślach i pragnieniach nieskromnych. Czytałem podniecające książki, oglądałem filmy erotyczne, pornografię. Prowadziłem nieprzyzwoite rozmowy. Popełniłem grzech nieczysty z samym sobą (masturbacja). Współżyłem seksualnie z drugą osobą. Homoseksualizm. Brak skromności w ubiorze. Zdrada małżeńska. Nadużywanie praw sakramentu małżeńskiego. VII i X Przykazanie: Kradłem, przywłaszczyłem sobie cudzą rzecz. Zabierałem innym czas. Wyrządziłem szkodę przez lenistwo, niedotrzymanie umowy. Zatrzymałem rzecz znalezioną, pożyczoną. Nie oddawałem długu. Kupowałem rzeczy skradzione. Pozwoliłem się przekupić. Zniszczyłem cudzą własność. Oszukałem w handlu. Byłem chciwy, zazdrosny, skąpy. Udział w organizacjach przestępczych. Niesprawiedliwie wynagradzałem pracowników. VIII Przykazanie: Kłamałem, obmawiałem, plotkowałem, oczerniałem, kłóciłem się, posądzałem. Wyrządzałem krzywdę donosicielstwem, intrygami, obłudą, krytyką. Przeklinałem, wyrażałem się wulgarnie. Przykazania kościelne: W ostatnim roku nie przystąpiłem do spowiedzi lub Komunii św. Nie zachowałem nakazanych postów (Środa Popielcowa, Wielki Piątek, piątki). Brałem udział w zabawach w czasie zakazanym. Nie troszczyłem się o potrzeby materialne Kościoła.

[2] Żal za grzechy

Prawdziwość pokuty nawrócenia i owocność sakramentu w dużej mierze zależy od szczerego żalu za grzechy, który jest skruchą serca i obrzydzeniem sobie grzechu. Żal za grzechy nie wyraża się tylko słowami. To nie tylko uczucie, łzy czy wstyd. Żal emocjonalny jest często wyrazem żalu do samego siebie: „Jak mogłem coś takiego zrobić?”. Właściwy i prawdziwy żal za grzechy ma być przeżywany w odniesieniu do Boga, z pobudek nadprzyrodzonych, z miłości do Niego.

[3] Postanowienie poprawy

Postanowienie poprawy jest uzupełnieniem żalu za grzechy i potwierdzeniem jego prawdziwości. Żal odnosi się do przeszłości, a postanowienie do przyszłości. Postanowienie poprawy jest wówczas, kiedy jest zdecydowana wola nie grzeszenia więcej, kiedy jest wewnętrzne i zewnętrzne, konkretne i aktualne.

[4] Spowiedź, czyli wyznanie grzechów

Spowiedź nie jest opowiadaniem o grzechach, ale ich oskarżeniem ze skruchą i pokorą. Należy wyznać wszystkie grzechy śmiertelne (ciężkie), podając ich liczbę i rodzaj. Grzech ciężki to taki, który dotyczy poważnej materii i został popełniony z pełną świadomością i dobrowolnością. Tajemnica spowiedzi: Wszystkie wyjawione grzechy pozostają w tajemnicy sakramentalnej, która jest nienaruszalna. Spowiednikowi nie wolno zdradzić penitenta ani słowem, ani w jakikolwiek inny sposób, dla jakiejkolwiek przyczyny.

[5] Zadośćuczynienie i pokuta

Dopełnieniem nawrócenia jest zadośćuczynienie Bogu i ludziom. Obowiązkiem penitenta jest zadaną pokutę przyjąć i wypełnić. Nieodprawienie pokuty świadczy o lekceważeniu sakramentu, a jeśli była za grzechy ciężkie – czyni spowiedź nieważną. W przypadku kradzieży czy zniesławienia niezbędna jest restytucja, czyli naprawienie wyrządzonego zła. Pamiętaj o wyłączeniu telefonu komórkowego przed przystąpieniem do spowiedzi.